Trekking Botu ve Yürüyüş Ayakkabısı Seçimi

Bot ve ayakkabı seçerken aslında en önemli malzemeyi satın aldığınızı unutmayın. Doğru botu aldığınızda tüm dünyayı dolaşabilecek gibi hissedeceksiniz. Yanlış botu aldığınızda ise, parmak ve topuklarınızdaki acılarla 5 kilometrelik bir yürüyüş size maratondan daha uzun gibi gelecek, sadece ayaklarınız değil; tüm vücudunuz ve hatta ruh haliniz dahi bu olumsuzluktan etkilenecektir.

Yazıya “en iyi bot (veya ayakkabı) diye bir şey yoktur” diyerek başlamak istiyorum. En iyi bot, ayağınızla uyumlu, yapacağınız faaliyetle örtüşen, maliyet bakımından bütçenizi zorlamayacak bottur. Bot ve ayakkabı satın almadan önce değerlendirmeniz gereken hususlar şunlardır.

  • Maliyet – Çok özel amaçlar için olmadıkça, outdoor malzemelerinde genel olarak maliyeti düşük, bütçenize uyan ürünleri öncelikle tercih edebilirsiniz. Ancak sıra ayaklarınıza geldiğinde, parayı ikinci plana almalısınız. Doğadan alacağınız keyif öncelikle ayak konforu ile başlar. Ilık bir günde fazladan terlemeyi göze alabilir, yağmurlu bir günde Gore-tex ceket yerine 100 liralık panço ile idare edebilirsiniz. Ancak ayaklarınız su topladığında, yara olduğunda yaşayacağınız ızdırap tüm faaliyeti berbat edecektir.
  • Ayak konforu– Ayaklarınızı dinleyin! Uzman olduğunu iddia eden satıcılara, çevrenizden duyduğunuz yorumlara değil; yalnızca ayaklarınızın söylediklerine güvenin. Satın almayı düşündüğünüz botu ilk giydiğinizde ayaklarınızla konuşun. Eğer dolduruşa gelip de botları satın aldıysanız, evinizde yarım gün boyunca ayaklarınızda deneyin. Dışarıda denerseniz botlarınızı geri almayacaklardır. En ufak bir sıkma, cildinize rahatsızlık veren kıvrım, rahatsızlık duyuyorsanız, rahat etmediğiniz bot ile yürüyüş yapmayın. Satıcıların “bot açılır” , “ileride kendini salar” söylemlerine itibar etmeyin. Mağazalar “satılmayan bedenleri” elden çıkarmak için fırsat kollar.
  • Aktivite – Kışın yüksek irtifada dağcılık yapacaksanız bu iş için özel üretilmiş, krampon uyumlu, sert tabanlı ve yalıtımlı botlar tercih edin. “Bir bot alayım, yaz kış kullanırım” gerçekçi bir yaklaşım olmayacaktır. Dağcılıkla ilgilenmiyorsanız, Likya yolu veya hafta sonu yürüyüşleri gibi faaliyetler ilgi alanınızdaysa, nefes alabilir, hafif botlar edinmelisiniz. Yağmurlu sezonlarda yürüyüş yapmayacaksanız, nefes almakta botlara kıyasla daha başarılı olan ayakkabıları değerlendirmelisiniz. Özet olarak amaca uygun ayakkabı (veya bot) kullanmalısınız. “Her koşula uygun bot” diye bir şey yoktur.

Trekking botu

Trekking botu dediğime bakmayın. Bu tip başlıklar atarken insanların arama eğilimlerine göre seçim yapıyorum. Aşağıda anlatacaklarım uzun mesafe yürüyüşleri ve günübirlik hafta sonu yürüyüşleri için geçerli kurallardır.

Bot seçimi yaparken, yukarıda ifade etmeye çalıştığım “bir bot alayım, yaz kış kullanırım” düşüncesini aklınızdan silmeniz gerektiğini hatırlatırım.

Kalın derili, Gore-tex astarlı, sert tabanlı bir dağcılık botu kış aylarında, ıslak parkurlarda ayağınızı kuru  ve sıcak tutacak, sert tabanı sayesinde karda daha iyi tutunacaktır. Ancak kışın karlı dağ koşullarında uzun mesafeler yürünmez. Dolayısıyla bu tip kalın botlar uzun yürüyüşler, hele de ılık havalarda yapılan faaliyetler için tasarlanmamışlardır.

Mağazada deniyorsanız günlük çorapla değil; kalın yürüyüş çorapları ile deneyin. 44 numara giyiyorsanız 45,5 46 numaraları deneyin. Uzun faaliyetlerde ayaklarınızın şişeceğini, deri bot satın alıyorsanız ıslak bir günün ardından daralacaklarını hesaba katın.

Mağazalar ellerinde kalmış, satamadıkları numaraları elden çıkarmak isteyeceklerdir. Satın almak için kafanıza koyduğunuz modelin yarım numara dahi küçüğünü öneriyorlarsa, doğru numaranızı bulana kadar aramayı bırakmayın, satın almayın. Gerekirse farklı, ayağınızı rahat ettirecek başka bir marka ürün satın alın.

Çorap – Günlük çoraplarınızla doğada faaliyetlerine katılmayın. Yürüyüş için uygun çoraplar ayaklarınızı yaz aylarında serin, kış aylarında sıcak tutacak, su toplamaları ve tahrişlere karşı koruyacaktır.  “İyi bot + iyi çorap = rahat ayaklar” Yüzlerce TL ödeyerek satın aldığınız bot ancak iyi çoraplarla birlikte randıman verecektir. Teri içinde hapis ettiği, ayaklarınızı her daim ıslak bırakacağı ve su toplaması gibi rahatsızlıklara sebep olacağı için pamuklu çorap kesinlikle kullanmayın.

Değişen mevsimler için farklı botlar

Havuç doğramak için testere, ağaç kesmek için patates soyucu kullanılmaz. Aynı kural botlar için de geçerlidir. Yapacağınız aktiviteye göre bot seçin. Hafta sonları, günübirlik yapılan yürüyüşlere sert tabanlı Bestard botlarla gelenleri de, kış kamplarına Adidas botlarla gelip ayakları donma tehlikesi geçirenleri de görüyoruz.

Günübirlik yürüyüşlere getirilen ağır ve pahalı tırmanış botları ayaklarınıza gereksiz yük bindirecek, esnemedikleri için konforsuz bir gün geçirmenize sebep olacak, ayrıca pahalı botlarınızın gereksiz yere ömründen çalacaktır. Komik görünmenize de sebep olacaktır 🙂

Bu arada yazının konusu bot olsa da, özellikle kuru havalarda yaklaşım ayakkabısı seçeneğini de değerlendirin.

Yürüyüş Botu çeşitleri

Bilek kesimi yürüyüş botlarını ayıran en önemli anahtardır. Yürüyüşlerinizi genelde zor olmayan düz arazilerde yapıyorsanız, botlarınızı ilkbahar/yaz aylarında günlük hayatta giymek istiyorsanız yüksek bilekli bir bot almayabilirsiniz.

Yürüyüş botlarını kayalıklarda, dik iniş ve çıkışlarda kullanacaksanız, mutlaka yüksek bilek kesimli bir bot edinmelisiniz.

Sentetik botlar geniş çeşit yelpazesine sahiptir. Deri botlara kıyasla daha hafiftirler. Goretex ve eVent membranlı sentetik kumaş kullanılan botlar haricindekiler hiç veya çok az su geçirmezlik koruması sağlarlar.

Deri botlar üç tipte üretilirler.

  • Yarma Deri (Split Grain Leather); Bu deriler dana/sığır napa ve süet kadar su geçirmezlik sağlamazlar. Tek bir tabaka derinin iki tabakaya ayrılması ile elde edilirler. Üçüncü kalite deri olarak adlandırabiliriz. Avantajları hafiflik ve nefes alabilirlik olarak sıralanabilir. Ayakkabının bu deriden imal edilip edilmediğini üretici web sitesinden “Split Grain Leather” kelimesine dikkat ederek arayabilirsiniz.
  • Nubuk Deri (Nubuck Leather); Derinin et yüzünün zımparalanması ile elde edilir. Dana ve Sığır olmak üzere iki kaliteye sahiptir. Yaptığım araştırmada Dana derilerinin daha kıymetli, su geçirmezlik özelliklerinin daha fazla olduğunu gördüm. Sığır derisinin danaya kıyasla mukavemet özelliği az. Yürüyüş ayakkabılarında ikinci kalite deri olarak adlandırabiliriz. Yarma deri ve tam deri/napa arasında, her ikisinin özelliğini dengeli bir şekilde taşıyan derilerdir.
  • Tam Deri / Napa (Full grain leather); Adından da anlaşılacağı üzere Full’dür 🙂 En kıymetli deri bu kategorideki derilerdir. Dana, Sığır, Keçi, Koyun, Domuz, Manda pek çok çeşidi vardır. En makbul olanı hangisidir bilemiyorum. Avantajları; dayanıklı olması, sıcak tutması, su geçirmezlik özelliği. Dezavantajları; ağır olması ve hassas bakım gerektirmesidir.

Deri botlar ne kadar az parçadan meydana gelirse su geçirmezlik özellikleri de artacaktır. Daha az parça = daha az dikiş = daha az sızdırma demektir. Deri bot alırken nefes alabilirlik özelliklerine de dikkat etmelisiniz. Tam deri kapalı botlar içerideki rutubeti/nemi artıracak; ayaklarınız daha fazla su toplayacaktır. Aynı kural tam kapalı sentetik botlar için de geçerlidir.

Tam kapalı sentetik botlar terlemeye ek olarak ayakların dayanılmaz bir biçimde kokmasına da sebep olacaktır.

Sıcak havalarda yapacağınız uzun yürüyüşlerde 600-800 TL’lik tam deri bot giyeceğinize, 150-300 TL arasında yarma deri bot giyerek daha ucuza daha fazla konfor elde edebilirsiniz. Bütçeniz uygunsa maliyeti biraz fazla nubuk tercih ederek nefes alabilir ve su geçirmezlik özellikli dengeli bir bot edinebilirsiniz.

Son olarak; tırmanış/iniş fazla yapacaksanız, çarşak bantlı bot tercih etmeniz gerektiğini unutmayın. Koruma özelliğinden ayakkabınızın ömrü artacaktır.

Yürüyüş Botlarının Bakımı

Yürüyüş botlarının bakımı yürüyüşe yeni başlayanların en çok görmezden geldikleri konuların başında gelir. Çok paralar harcayarak satın aldığınız botlara yapacağınız en büyük kötülük, onları yürüyüşten döndükten sonra hiç bir şey yapmadan dolaba kaldırmaktır. Ne yazık ki bu konu sıkça görmezden gelinir, kısa bir süre içinde botların tabanları açılır, derileri çatlar, dikiş yerlerinden ayrılmalar başlar, şekilleri bozulur ve en önemlisi su almaya başlarlar.

Yürüyüş ve dağcılık botları nasıl temizlenir yazımıza göz atın.

Ayak tırnaklarınızı mutlaka kesin ! Uzun ayak tırnakları dayanılmaz acılara, tırnak kaybetmeye sebep olacağı gibi, ayakkabınızın iç astarını delecek; böylelikle astarın arkasındaki ince goretex membran tabaka zarar görecektir. Ayakkabınız önden su alıyorsa tırnakların astara zarar verip vermediğini elinizle kontrol edin.

Yeni satın aldığınız botlara uygulamanız gereken ilk bakım, onları bir hafta boyunca günlük hayatta giymeniz olacaktır. Tamamen konforlu olduklarına kanaat getirene kadar giymeye devam edin. Eğer yalnızca evde giyerseniz, sizi rahatsız etmesi durumunda iade etme şansınız olur. Hiç giymeden, botları satın alır almaz çıktığınız yürüyüşlerde ayağınız bota, bot ayağınıza alışmadığından parmaklarınız ve topuklarınız su toplayacak; hem yürüyüş zehir olacak hem de siz bottan soğuyup gereken bakımları ihmal edeceksiniz.

Özellikle deri botlar her faaliyetten sonra temizlenmeli (mümkünse ılık su altında yumuşak fırça ile), kurutulmalı ve kuruduğuna emin olunduktan sonra yağ tabanlı koruyucu su geçirmezlik ürünleri ile bir sonraki yürüyüşe hazır tutulmalıdır. Nubuk botunuz varsa nubuk için geliştirilmiş koruyucular uygulanmalıdır. Sentetik botlar için silikon bazlı koruyucular kullanılmalıdır.Kuruma işlemi kesinlikle doğal ortamda, radyatör, ısıtıcı veya güneşe maruz bırakılarak yapılmamalıdır. Botların içleri nemli veya ıslaksa en iyi metot içine gazete kağıtları doldurmaktır. Botların içine mantar ve koku oluşmasını engelleyen spreyler sıkmanızı öneririm.

Hem botlar hem de giysileriniz için en iyi su geçirmezlik / koruma özelliği sunan kimyasalları Nikwax isimli firma üretir. Türkiye’de çeşitli outdoor mağazalarında ürünlerini bulabilirsiniz.

Bunlar da ilginizi çekebilir

6
Kim Ne Demiş?

Kerem

Merhaba,

Öncelikle son derece faydalı bilgileriniz için teşekkür ederim. Salomon Quest 4D 3 Gtx modeli için düşüncelerinizi öğrenmek istiyorum bir mahsuru yok ise. Şimdiden ilginize ayrıca teşekkürler.

Barış

Hocam selam,

YDS ürünleri ile ilgili bilginiz, tecrübeniz var mı? sitede arattım ama bulamadım. Lİnkteki ürünü denedikten ve ayağımda rahat hissettikten sonra almak istiyorum. Yorumunuz nedir? Teşekkürler.

Mehmet Ömer Çakmak

Öncelikle açıklayıcı yazınız için teşekkür ederim. Aldığım botun numarası 42. Ancak bu numara, çok da büyük olmasa da biraz ayağıma büyük. Bu arada 41 numarası çok sıktı. 41.5 numarasının tam olacağını düşünüyorum. Ancak yürüyüş esnasında ayağın şişmesi ya da iklime göre daha kalın bir çorapla giyebileceğim ihtimali nedeniyle 41.5 ile 42 arasında tereddüt yaşıyorum. Siz bot alırken ayağınıza tam olan numarayı mı yoksa biraz büyük olanı mı tercih ediyorsunuz. Teşekkür ederim.

Berrin Inal

Uyku tulumu ve Bot konusunda ilk kez bukadar aciklayici bilgi aldim. Onerilerinizden mumkun oldugu kadar faydalanmaya calisicam. Birikiminizi paylasiminiz icin coook tesekkur ederim…

Yüksel Çalıkoğlu

Yüksek irtifa dağcı botu almış ve kar olmayan bir ortamda giymiştim.Hem ağırlık hemde sıcak tutması yüzünden çok rahatsıa olmuştum.Uygun ayakkabı seçimi çok önemli..